Жасалма (Мавдуу) Хадистер
Пайгамбар ﷺ дүйнөдөн кайткандан кийин саясий чыр-чатак, мазхаб талаштары жана жаман ниеттүү адамдар себебинен жасалма хадистер жайыла баштады.
Жасалма хадистердин пайда болуу себептери
- Саясий себеп: Умавийлер менен Алилердин арасындагы талашта ар тараптын тарапкерлери хадис жасашкан
- Диний ашыкчалык: «Жакшы максат үчүн» деп хадис жасашкан — бул катуу гүнах
- Жеке кызыкчылык: Байлык, мактоо алуу үчүн
- Ислам душмандары: Динди бузуу максатында
Хадис алимдеринин жоопкерчилиги
Имам Бухари, Муслим жана башка алимдер миллиондогон риваяттардан жасалмаларды сүзүп чыкты. Ибн Жавзи «Аль-Мавдуат» китебинде жасалма хадистердин жыйнагын жасады.
Жасалма хадистин белгилери
- Иснаддагы жалганчы же алсыз рааи
- Куранга же сахих хадисге каршы келүү
- Тарыхый чындыкка каршы келүү
- Стили жана мааниси Пайгамбардын ﷺ сөзүнө окшобоо
Булак: Ибн Жавзи «Аль-Мавдуат», Суюти «Аль-Лаали аль-Масноа», Ибн Хажар «Лисанул-Мизан».