Багымдат
Күн
Бешим
Аср
Шам
Куптан
Куран Аудио + котормо Куран
энциклопедиясы
Куран таануу
Диндер
энциклопедиясы
Диндердин тарыхы
Ислам
энциклопедиясы
Ислам таануу
Фикх
энциклопедиясы
Ислам укугу
Хадис
энциклопедиясы
Пайгамбар сөздөрү
Башкы бет / Фикх энциклопедиясы / Муамала (иш-аракеттер) / Халал жана Харам: соода-тижарат нормалары

Халал жана Харам: соода-тижарат нормалары

Фикх энциклопедиясы 11.03.2026

Исламда кандай соода жол берилет жана кандай тыюу салынат? Риба (пайыз), алдамчылык жана адал соода принциптери.

Исламда Соода (Тижарат)

Аллах айтты: «Аллах соодалашууну жол берди, рибаны тыюу салды» (Бакара: 275). Ислам экономикасы адалдык, ачыктык жана зулумдун жоктугуна негизделет.

Адал соода принциптери

  • Ачыктык (Садак) — товардын кемчиликтерин жашырбоо
  • Тең салмак — туура өлчөм жана таразо
  • Тарафтардын каалоосу — мажбурлоосуз
  • Харам товарлардан качуу — арак, чочко эти, идол

Риба (Пайыз) — катуу тыюу

Риба — Куранда эң катуу тыюу салынган харамдардын бири. Аллах айтты: «Рибадан өскөн нерсени Аллах жок кылат, садакаларды Аллах өстүрөт» (Бакара: 276).

  • Риба ан-Насиа — убакыт узартуу үчүн пайыз алуу (банктык кредит)
  • Риба аль-Фадл — бирдей тектеги товарларды теңсиз алмаштыруу

Ислам банкинги

Рибасыз ислам банкинги принциптери: Мурабаха (баасын айтып сатуу), Мудараба (пайданы бөлүшүү), Иджара (ижарага берүү). Бүгүн дүйнөдө $3 триллионго жакын ислам финанс активдери бар.

Булак: Ибн Кудама «Аль-Мугни», Ибн Рушд «Бидаятул-Муджтахид», Монзер Кахф «Ислам Экономикасы».

← Темага кайтуу