Иснад — Хадистин Чынжыры
«Иснад» (إِسْنَاد) — «колдоо», «таяныч» деген маани берет. Хадис илиминде — Пайгамбарга ﷺ чейинки риваят кылуучулардын чынжыры.
Иснаддын структурасы
Мисал — Бухаринин биринчи хадиси:
Бухари → Хумайди → Суфьян → Яхья ибн Саид аль-Ансари → Мухаммад ибн Ибрахим → Алкама ибн Ваккас → Умар ибн Хаттаб → Пайгамбар ﷺ
Ар бир риваят кылуучу (рааи) — «Менден фулан угду» деген формада риваят кылат. Чынжырдагы ар бир адам текшерилет.
Рааинин текшерилиши (Жарх ва Тадил)
Хадис алимдери риваят кылуучулардын жашоосун, адеп-ахлагын, жаттоосун жана чынчылдыгын изилдеген. Бул — «Жарх ва Тадил» (сын жана баалоо) илими.
- Жарх — раавинин кемчиликтерин ачуу: «алсыз жаттоосу бар», «ишенимсиз»
- Тадил — раавини мактоо: «ишенимдүү», «такты бекем», «жаттоосу күчтүү»
Дүйнөнүн Уникалдуу Илими
Имам Ибн Хазм жазат: «Иснад — Аллах ушул Уммага берген өзгөчө нерсе. Гректер, Римдиктер же башка элдер мындай методологияга ээ болгон эмес». Батыштык тарых илими да мындай критик методологияны XIX кылымда гана иштеп чыгышкан.
Булак: Ибн Салах «Муккаддима», Суюти «Тадрибур-Рауи», Ибн Хажар «Тахзибут-Тахзиб».